Για μια νέα σχέση με τα ΜΜΕ-Συλλογικό κείμενο που στείλαμε σε αρκετές εφημερίδες, Αυγή 13/01/2008

27 12 2008

Αριστερά και ΜΜΕ
Η Aριστερά και οι αριστεροί είμαστε συνηθισμένοι να λειτουργούμε δημόσια. Αυτή είναι και η δύναμή μας~ μεταφέρουμε την πολιτική από κλειστά γραφεία στον δημόσιο χώρο. Παρ’ όλα αυτά, η σχέση μας με τα ΜΜΕ είναι πάντα αγχωτική. Από τη μια την επιδιώκουμε κι από την άλλη αμφισβητούμε τη σημασία της. Από τη μια επιθυμούμε την προβολή των απόψεών μας, από την άλλη γνωρίζουμε ότι τα ΜΜΕ δεν είναι ουδέτερα και διαμεσολαβούν αυτές τις απόψεις με τους δικούς τους τρόπους, υπηρετώντας συχνά αλλότρια συμφέροντα. Ξέρουμε επίσης ότι αυτή η σχέση είναι εκ φύσεως ανισότιμη: τα μέσα έχουν τον τελευταίο λόγο για το πώς θα διαμεσολαβήσουν μια είδηση ή μια άποψη. Και βέβαια μας απασχολούν οι επιπτώσεις που μπορεί να έχει στην ίδια την πολιτική μας άποψη το αέναο κυνήγι της δημοσιότητας και πώς μπορεί αυτό να καταστήσει τα μέσα αποφασιστικό παράγοντα για τις επιλογές μας. Ξέρουμε όμως και ότι συχνότατα ένα γεγονός δεν υπάρχει αν δεν το παίξουν τα ΜΜΕ.
Το τελευταίο διάστημα ο Συνασπισμός απολαμβάνει μεγαλύτερο μερίδιο δημοσιότητας από ό,τι στο παρελθόν. Δεν αναφερόμαστε τόσο στο συγκυριακό ενδιαφέρον για την εκλογή νέου προέδρου, όσο στην επίδραση που είχαν η εκλογική επιτυχία της Ανοιχτής Πόλης και η ποιότητα του λόγου της (διαψεύδοντας τις Κασσάνδρες που είχαν προεξοφλήσει την αποτυχία του εγχειρήματος), οι πολιτικές παρεμβάσεις του ΣΥΝ (από τη συμμετοχή στο αντιπαγκοσμιοποιητικό κίνημα και το Ελληνικό Κοινωνικό Φόρουμ, μέχρι τους αγώνες για το άρθρο 16, για το άνοιγμα των παραλιών και για την προστασία του περιβάλλοντος), η αύξηση της εκλογικής μας δύναμης και η προσέγγιση παλιών αλλά κυρίως νέων αριστερών.
Η δημοσιότητα βέβαια δεν είναι πάντοτε (ούτε θα μπορούσε να είναι) θετική, ακριβής ή ουσιαστική. Συνυπάρχουν τα δημοσιεύματα επιπέδου |Πανδώρας| και |Πρώτου Θέματος| (για τα οποία δεν αξίζει σχολιασμός) με τα χοντροκομμένα φωτομοντάζ των |Νέων| (μια τεχνική που η εφημερίδα εγκαινίασε και χρησιμοποιεί αποκλειστικά για μας) και τις προσπάθειες της |Κυριακάτικης Ελευθεροτυπία|ς να κατανοήσει με απολίτικους όρους ποιοι είναι οι νέοι άνθρωποι που συμμετέχουν στον Συνασπισμό. Το κυριότερο όμως, θα βρούμε προσπάθειες ερμηνείας της στάσης του ΣΥΝ με βάση αντιπαραθέσεις και διακυβεύματα που αφορούν προηγούμενες δεκαετίες (όπως η προηγούμενη κομματική ένταξη), οι οποίες παραγνωρίζουν τον καταλυτικό ρόλο που έχουν παίξει οι εξελίξεις των τελευταίων χρόνων, σε όλα τα κοινωνικά μέτωπα, για την ενσωμάτωση νέων στοιχείων στην ταυτότητα του Συνασπισμού.

Τρεις αρχές για τη σχέση μας με την πολιτική
Δεν θα σταθούμε στο κατά πόσο η στάση αυτή είναι καλοπροαίρετη ή όχι, παρόλο που κι αυτό έχει σημασία. Γνωρίζουμε ότι τα ΜΜΕ προτιμούν να αναφέρονται σε πρόσωπα παρά σε πολιτικές απόψεις, και ως εκ τούτου βλέπουν |παντού| προσωπικές επιλογές και |πουθενά| συλλογικές πολιτικές σχέσεις. Αντιμετωπίζουν την πολιτική ως σταρ σίστεμ στο οποίο προσπαθούν να εντάξουν όσους ασχολούνται μαζί της. Απέναντι σ’ αυτό η απάντηση των αριστερών, και ιδίως όσων τα ονόματα παίζουν κατά καιρούς στα ΜΜΕ, δεν μπορεί να είναι «αστυνομική», θα πρέπει όμως να ξεκαθαρίζει πώς ο καθένας από εμάς βλέπει την πολιτική. Προτείνουμε το ακόλουθο τρίπτυχο (το οποίο μπορεί κάλλιστα να διευρυνθεί):
1. Τις μεταξύ μας πολιτικές σχέσεις δεν τις έχουμε οικοδομήσει στη βάση κάποιων κοινών χαρακτηριστικών εγγεγραμμένων στο DNA μας (π.χ. εθνικότητα, καταγωγή, σπουδές), αλλά αντίθετα (και αντιπαραθετικά) |έχουμε αναπτύξει κοινούς κώδικες συμμετέχοντας σε πολιτικούς αγώνες, σε κάθε λογής κινητοποιήσεις, σε προσπάθειες για τη διεύρυνση των κοινωνικών δικαιωμάτων των δικών μας και των γύρω μας|. Με την Αριστερά συναντηθήκαμε στους δρόμους, στους εργασιακούς χώρους και στα αμφιθέατρα, και όχι στο μαιευτήριο.
2. |Δεν έχουμε υπάρξει «πρωταγωνιστές» αυτών των κινημάτων, για τον απλούστατο λόγο ότι αυτά τα κινήματα δεν έχουν πρωταγωνιστές (και καλά κάνουν)|. Η ζωή μπορεί να τα φέρνει έτσι ώστε κάποιων τα ονόματα να μένουν στην ιστορία ενώ άλλων να χάνονται, όμως εμείς δεν συμμετέχουμε για να γίνουμε διάσημοι. Δρούμε ισότιμα, με πολλούς και πολλές, διαθέτοντας όσο από τον χρόνο μας μπορούμε σε έναν κοινό στόχο.
3. |Δεν θεωρούμε ότι είμαστε το αλάτι της γης, ούτε πιστεύουμε ότι η πολιτική είναι υπόθεση κάποιων ειδικών|. Δεν συμμεριζόμαστε έναν ιδιότυπο «ρατσισμό» που λέει ότι όποιος δεν είναι σαν κι εμάς και δεν έχει την ίδια ηλικία ή την ίδια προσωπική διαδρομή δεν μπορεί να χωρέσει στην «παρέα» μας. Δεν πιστεύουμε σε ελίτ.

Ο βραχνάς του λαϊφστάιλ
Η πίεση που ασκεί η αυξημένη δημοσιότητα έχει προκαλέσει όμως και μια σειρά από ανακλαστικά με σημαντικότερο τη φιλολογία περί λαϊφστάιλ. Αν βέβαια ζητήσει κανείς από όσους χρησιμοποιούν αυτόν τον όρο να τον ορίσουν μάλλον δεν θα πάρει απάντηση, καθώς εκφράζει απλώς έναν αόριστο αν και όχι αδικαιολόγητο φόβο ότι προβεβλημένα πρόσωπα μπορεί να αυτονομηθούν από τις συλλογικές επιλογές. Στη συλλογιστική αυτή παρεισφρέει όμως συχνά μια συλλογική εθελοτυφλία ή και υποκρισία. Πολιτικά στελέχη που περνούν τη μέρα τους διαρρέοντας ειδήσεις σε δημοσιογράφους, τηλεοπτικές περσόνες που ουδέποτε είχαν ουσιαστική σχέση με την αριστερά και πουριτανοί της πολιτικής έχουν βαλθεί να μας πείσουν ότι αγχώνονται μήπως η αριστερά ξαναγίνει της μόδας.
Το θέμα δεν είναι αν θα ξαναγίνει η αριστερά της μόδας, αλλά αν αυτό θα συμβεί για αυτά που η αριστερά αντιπροσωπεύει. Έτσι η κόντρα του Αλέξη Τσίπρα με τον Ν. Κακλαμάνη για ένα αντιδημοφιλές θέμα όπως ο Ελαιώνας, ακυρώνει κάθε δυνατότητα να θεωρηθεί αυτός λαϊφστάιλ, δηλαδή μοντέρνος αλλά κενός πολιτικής. Η επιλογή του Δικτύου Αυτόνομων Ριζοσπαστικών Αριστερών Σχημάτων να εστιαστούν οι προσπάθειες του φοιτητικού κινήματος στο άρθρο 16 και όχι γενικώς και αορίστως σε όλη την συνταγματική αναθεώρηση, την κάνουν αντι-λαϊφστάιλ. Η επιλογή του ΣΥΝ να ενσωματώνει ανθρώπους από τον σοσιαλδημοκρατικό χώρο με όρους αριστεράς και όχι μετακινούμενος ο ίδιος για να τους χωρέσει, αποτελεί σαφή διαχωριστική γραμμή με μια λαϊφστάιλ προσέγγιση της πολιτικής.
Ακόμη και στο καθαρά επικοινωνιακό επίπεδο, μια προεκλογική καμπάνια όπως αυτή των πρόσφατων εκλογών, που ήταν εικαστικά μοντέρνα, απευθυνόταν σε συγκεκριμένα ακροατήρια και αξιοποιούσε εκτός από τα παραδοσιακά και σύγχρονα μέσα, δεν μπορεί να θεωρηθεί λαϊφστάιλ από τη στιγμή που εστίαζε στις πολιτικές θέσεις του κόμματος. Στις περιπτώσεις αυτές η κατηγορία περί λαϊφστάιλ αποκαλύπτει απλώς θεωρητική ένδεια και πολύ άγχος.

Η διασφάλιση της αυτονομίας της αριστεράς έναντι των ΜΜΕ
Αν όμως από τη μια πλευρά δεν πρέπει να αφήσουμε, στο όνομα μιας ιδιότυπης και επιλεκτικής καθαρότητας, να εκφυλιστεί η κριτική σε ακύρωση κάθε προσπάθειάς μας, από την άλλη είναι εξίσου αναγκαίο να συγκροτήσουμε λειτουργίες που θα διασφαλίζουν την αυτόνομη πορεία μας έναντι των ΜΜΕ. Πιο συγκεκριμένα:
1. |Δεν παίρνουμε σοβαρά τον εαυτό μας, παίρνουμε όμως πολύ σοβαρά αυτό που κάνουμε|. Δεν επιδιώκουμε προσωπική προβολή από τα ΜΜΕ (ακόμη και με το επιχείρημα της μεγαλύτερης αναγνωρισιμότητας και επιρροής κάποιων προσώπων), αλλά εκείνων που έχουν βαθύτερη πολιτική |σχέση| με το κάθε θέμα. (Στο σημείο αυτό ας αναρωτηθούμε απλώς πόσα κεντρικά πολιτικά στελέχη του χώρου μας θα δυσανασχετούσαν αν προεκλογικά κάποιος τους ζητούσε να μην πάρουν σβάρνα τα κανάλια).
2. |Υπερβαίνουμε στις εσωτερικές μας λειτουργίες την προσωποκεντρική πολιτική|. Απέναντι σε λογικές «μόνιμων» αξιωματούχων (επικεφαλής οργάνων, βουλευτών, δημάρχων κ.λπ.) απαντάμε με θεσμοθέτηση θητειών και με απόρριψη των διπλών αιρετών θέσεων. Είναι κέρδος ότι για πρώτη φορά (έστω και με τριβές) η αρχή αυτή εφαρμόζεται στην Ανοιχτή Πόλη. Και δεν είναι τυχαίο ότι εφαρμόζεται εκεί.
3. |Υπερβαίνουμε τις ελέω θεού ιεραρχίες|. Δεν είναι αυτονόητο ότι όποιος εκλεγεί βουλευτής θα πρέπει είτε να παραμείνει στο αξίωμά του εφ’ όρου ζωής  είτε μόλις τελειώσει η θητεία του να γυρίσει σπίτι του. Η εμπειρία του παραμένει πολύτιμη, ακόμη κι αν δεν συνοδεύεται από ένα βαρύγδουπο τίτλο. Άλλωστε αυτή ακριβώς η στάση επιβεβαιώνει τα ΜΜΕ που ταυτίζουν την πολιτική δράση με την κατοχή αιρετών θέσεων.
4. |Σεβόμαστε τις συλλογικές κομματικές διαδικασίες| και δεν επιδιδόμαστε στο σπορ των επιλεκτικών διαρροών (πόσο μάλλον όταν το κάνουμε σε βάρος της κανονικής μας κομματικής δουλειάς). Επιδιώκουμε μια νέα σχέση με τα ΜΜΕ που δεν θα βασίζεται στην παροχή παραπολιτικών πληροφοριών και εν γένει σε όλο το (γαργαλιστικό βέβαια) «αθέατο» κομμάτι της πολιτικής, αλλά στις συλλογικές απόψεις του κόμματος.
5. |Παρεμβαίνουμε –εσωκομματικά και δημόσια– στα τεκταινόμενα, με ουσιαστικά και όχι με προσχηματικά πολιτικά επιχειρήματα και πάντως χωρίς να παίρνουμε θέση με βάση ιδεοληψίες, προκαταλήψεις και διακυβεύματα προηγούμενων περιόδων.
6. |Και κυρίως υπερασπιζόμαστε τη συντροφικότητα απέναντι στις όποιες επιδιώξεις των ΜΜΕ ή έστω στον τρόπο με τον οποίο τα ΜΜΕ βλέπουν τον κόσμο|. Δεν σπεύδουμε να κατεβάσουμε αμάσητο κάθε σχόλιο που γράφεται στον τύπο, αλλά δίνουμε μεγαλύτερο βάρος στην πραγματική άποψη που έχουμε διαμορφώσει για τους άλλους στην κοινή μας διαδρομή.

Αντί επιλόγου
Στην πορεία αυτή φυσικά δεν υιοθετούμε μανιχαϊστικά διλήμματα που δαιμονοποιούν τα ΜΜΕ και τους εργαζόμενους σ’ αυτά και θεοποιούν τους εαυτούς μας. Ιδιαίτερο ρόλο στην προσπάθεια για διαφορετική προβολή και ανάλυση της πολιτικής από τα ΜΜΕ καλούνται να παίξουν οι ίδιοι οι αριστεροί/ες δημοσιογράφοι (που δεν είναι λίγοι). Τι ρόλο καλείται να παίξει ένα αριστερός σ’ αυτό το ιδιότυπο επάγγελμα που ονομάζεται δημοσιογραφία; Ποια όρια διεκδικεί να μπουν στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων των ΜΜΕ; Μπορεί να διαμορφωθεί μια ενιαία αριστερή προσέγγιση στο θέμα; Οι απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά δεν είναι πλέον καθόλου αυτονόητες. Στο δημοσιογραφικό χώρο έχει εισέλθει μαζικά μια νέα γενιά εργαζομένων που δεν διαμόρφωσε την ταυτότητά της στα χρόνια του Πολυτεχνείου και της μεταπολίτευσης, ενώ ταυτόχρονα έχει αλλάξει ριζικά ο τρόπος λειτουργίας των μέσων, η επιρροή τους, αλλά και οι εργασιακές συνθήκες σ’ αυτά. Το στοίχημα της αριστεράς είναι να ξαναδώσει στους εργαζόμενους στον τύπο ενιαία αντίληψη για το ρόλο τους, ένα ενοποιητικό νήμα που θα τους κάνει συμμέτοχους και συνδιαμορφωτές στο προϊόν της εργασίας τους και όχι απλούς διεκπεραιωτές της πολιτικής ή της εμπορικής γραμμής των εκδοτικών και τηλεοπτικών επιχειρήσεων.
Και βέβαια ξεχωριστή –και καταλυτική– μπορεί να είναι η συμβολή των ΜΜΕ της αριστεράς, αν αποτελέσουν έναν ισχυρό αυτόνομο πόλο ενημέρωσης. Γι’ αυτό και η συζήτηση για την ενίσχυση της |Αυγής|, του ραδιοσταθμού «στο κόκκινο», του left.gr πρέπει να ξεφύγει από τις κομματικές συμπληγάδες στις οποίες βρίσκεται. Δεν αρκεί για άλλη μια φορά να κρατηθούν οι ισορροπίες, να προδοθούν όμως οι ανάγκες των αναγνωστών και των ακροατών. Η ευκαιρία που παρουσιάζεται σήμερα να γίνει ένα άλμα μπροστά είναι σπάνια. Για να την εκμεταλλευθούμε όμως πρέπει η συζήτηση που ξανάνοιξε αυτές τις μέρες για το μέλλον των ΜΜΕ του χώρου μας να γίνει με ριζικά διαφορετικούς όρους από το παρελθόν. Αυτή τη φορά να αφορά την απεύθυνσή τους στο μεγάλο κοινό που, όπως θα έλεγε και ο Νάνι Μορέτι, περιμένει εδώ και χρόνια «να ακούσει επιτέλους κάτι αριστερό».

Χάρης Κωνσταντάτος, Τάσος Κορωνάκης, Παναγιώτα Μανιού
Αλέξανδρος Μπίστης, Παναγιώτης Πάντος, Ευκλείδης Τσακαλώτος, Φιλιώ Τσουκαλά

Advertisements

Ενέργειες

Information

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Αρέσει σε %d bloggers: