Το κίνηµα της γειτονιάς, Γαλέρα, Οκτώβριος 2008

27 12 2008

Η πρόσφατη ιστορία τής αναγέννησης της Αγοράς τής Κυψέλης αποτελεί παράδειγµα αντίστασης και πρόταση δράσης.

Δεν νοµίζω πως θα ξεχάσω ποτέ την πρώτη µέρα που ανοίξαµε ξανά µετά από χρόνια την Δηµοτική Αγορά της Κυψέλης. Μετά από µια ανοιχτή συνέλευση κατοίκων αποφασίσαµε πως ένα δηµόσιο κτίριο που έχει ως συστατικό του τη συνεύρεση των ανθρώπων, τις οµιλίες και τη βουή µας, ένα κτίριο και δικό µας, δεν µπορεί να παραµενει βουβό και εγκατελειµµένο, φάντασµα του παρελθόντος του.
Κατεβήκαµε τη Φωκίωνος Νέγρη µε φωνές και γέλια, ίδιοι Γαλάτες, ενώ ο κόσµος ρωτούσε πού πάµε. Εξηγούσαµε, µαζεύαµε υπογραφές και προχωρούσαµε κάπως αµήχανα. Δεν το ’χαµε ξανακάνει. Φτάσαµε µπροστά στην Αγορά, κάποιοι µπήκαν από µια πλαϊνή είσοδο και σε λίγα λεπτά η µεγάλη γκαραζόπορτα άρχισε να ανοίγει. Μας µαγνήτισε η Αγορά. Όλοι µαζι πιάσαµε την ηλεκτρική γκαραζόπορτα λες και θα την ανεβάζαµε πιο γρήγορα. Κάποιο από τα παιδιά που είχαν µπει από το πλάι πήρε µια φωτογραφία και η στιγµή πάγωσε. Ένα χαρούµενο µπούγιο σηκώνει χαµογελαστό την για χρόνια κλειστή είσοδο της αγοράς. Οι πολίτες ανακαταλαµβάνουν τον χώρο τους, την αυλή τους, την πλατεία τους, την αγορά τους.

Αυτή η συνέλευση, αυτά τα χέρια στην γκαραζόπορτα, αυτό το ξαναντάµωµα στον χώρο και αυτό το πρώτο καθάρισµα µε σκούπες, κουβάδες και χαµόγελα ήταν η πρώτη συµφωνία µας. Να ξαναδώσουµε ζωή στον χώρο, έστω και για λίγο. Να ζήσουµε την µνήµη των γειτόνων και των περαστικών. Να δείξουµε πως ακόµα και αυτό, το εγκατελειµµένο από τη Δηµοτική Αρχή ιστορικό κτίριο, µπορούσε µε την αγάπη και το µεράκι µας, για δέκα µέρες να γίνει παράδειγµα αντίστασης, πρόταση δράσης.
Η Αγορά άνοιξε από τις 15 µέχρι τις 24 Δεκέµβρη και δεν ήταν λίγοι αυτοί που δάκρυσαν, που µας αγκάλιασαν, αυτοί που είχαν συνδέσει την ζωή τους ολόκληρη µε την Αγορά και καθώς περνούσαν απ’ έξω είδαν ξαφνικά τις πόρτες της ανοιχτές.

Κατά την διάρκεια αυτών των πρώτων ηµερών µια οµάδα καλιτεχνών µάς ρώτησε αν µπορεί να πάρει τον χώρο για άλλες δέκα µέρες µετά τα Χριστούγεννα. Ήταν κάτι που δεν το είχαµε προβλέψει. Ήδη η εκτίµηση πολλών ήταν πως ήταν βερµπαλισµός να ανοίξουµε για δέκα ολόκληρες µέρες την Αγορά. Θέλαµε, όµως, να τη λειτουργήσουµε, να περάσει όσο το δυνατόν περισσότερος κόσµος, να πιστέψει πως η Αγορά µπορεί να παραµείνει ανοιχτή. Δεν µπορούσαµε να αρνηθούµε µια πρόταση για να παραµείνει η Αγορά ανοιχτή. Πώς θα λειτουργούσε όµως; Ποιος θα αποφάσιζε από ’δω και πέρα; Ποιος θα ’χε την ευθύνη; Υπήρχαν όρια για τους καλλιτέχνες και ποιος θα τα έβαζε;
Η Αγορά άνοιξε και δεν ξανάκλεισε. Η µια οµάδα καλιτεχνών διαδέχτηκε την άλλη και έτσι όσοι και όσες ανοίξαµε την Αγορά και στη συνέχεια αποφασίσαµε να την κρατήσουµε ανοιχτή, µαζί µε καλιτέχνες και πολίτες, αρχίσαµε να δίνουµε απαντήσεις στα ερωτήµατα που έµπαιναν πιεστικά και να διαµορφώνουµε ένα µοντέλο λειτουργίας. Ένας νέος κοινωνικός χώρος, ένα νέο πείραµα κοινωνικής αυτοοργάνωσης ήταν ήδη µπροστά µας.

Δεν µπορούσαµε να φανταστούµε πως αυτός ο χώρος θα λειτουργούσε χωρίς τη συνεχή συµµετοχή των κατοίκων, που, προφανώς, θα επρεπε να προτείνουν, να ελέγχουν, να διαµορφώνουν την Αγορά. Δεν µπορούσαµε να γράψουµε µέλη, µιας και ένας δηµόσιος χώρος διαµορφώνεται από όλους ισότιµα και δεν θα µπορούσαµε να αποκλείσουµε κανέναν κάτοικο από αυτή τη διαδικασία. Ακόµα δεν θα µπορούσαµε να ψηφίζουµε µε ευκολία, µιας και όσοι και όσες είχαµε ήδη εµπλακεί αποτελούσαµε µια πολύ µικρή οµάδα, σε σχέση µε το σύνολο των κατοίκων τής Κυψέλης. Με αυτά στο µυαλό, αφήσαµε στην άκρη κάθε µοντέλο αντιπροσώπευσης και κάθε αυστηρή λογική πλειοψηφίας και µειοψηφίας. Κανένα Διοικητικό Συµβούλιο δεν µπορούσε να µας σώσει, κανένας δυσµενής συσχετισµός στην κοινωνία δεν θα ’φταιγε για τα λάθη µας. Την ευθύνη έπρεπε να την µοιραστούµε ισότιµα.
Κάπως έτσι οδηγηθήκαµε σε ένα πρωτόγνωρο µοντέλο που έκανε την ουτοπία τής αυτοοργάνωσης και της άµεσης δηµοκρατίας να µοιάζουν ως οι πιο ρεαλιστικές βάσεις για ένα ανοιχτό, δηµοκρατικό και αποτελεσµατικό εγχείρηµα, που λειτουργεί καθηµερινά σε επίπεδο γειτονιάς. Ο µόνος δρόµος ήταν η λειτουργία µιας ανοιχτής τακτικής µηνιαίας συνέλευσης, και εκεί θα προσπαθούσαµε να αποφασίζουµε µε συναίνεση. Έτσι, από την αρχή και µέχρι σήµερα, όλες οι αποφάσεις παίρνονται στις συνελεύσεις που γίνονται πεισµατικά κάθε µήνα. Για την τήρηση και την οµαλή λειτουργία τού χώρου, στο τέλος κάθε συνέλευσης δηλώνουν όσοι και όσες ενδιαφέρονται τη συµµετοχή τους στο συντονιστικό, το οποίο συνεδριάζει κάθε εβδοµάδα πάντα ανοιχτά στον χώρο τής Αγοράς.

Για να αποκτήσουµε µια νοµική εκπροσώπηση δηµιουργήσαµε τον σύλλογο «Αγορά Πολιτών Κυψέλης», που γράφτηκαν όσοι το επιθυµούσαν, χωρίς αυτό να διαφοροποιήσει σε τίποτα το µοντέλο λειτουργίας µας. Μάλιστα, οι βασανιστικές, είναι αλήθεια, συζητήσεις που προηγήθηκαν, µας βοήθησαν να βαθύνουµε τα χαρακτηριστικά µας, φτάνοντας και σε ένα καταστατικό που µάλλον πρωτοτυπεί, µιας και, για παράδειγµα, το Δ.Σ. βγαίνει µετά από κλήρωση όσων δηλώσουν ενδιαφέρον. Μια σειρά από τέτοια ασυνήθιστα και ίσως ανορθολογικά για πολλούς οργανωτικά µέτρα, κοσµούν τόσο το καταστατικό τού συλλόγου, όσο και την καθηµερινή µας λειτουργία και έχουν προκύψει από την ανοιχτή αντίληψη και την εµπιστοσύνη που δείξαµε σε όλους τους συµµετέχοντες και από αυτό µόνο κερδισµένοι βγήκαµε.
Σε όλη αυτή την πορεία, ίσως η πιο µεγάλη δυσκολία ήταν να διαπαιδαγωγηθούµε όλοι και όλες σε ένα µοντέλο δηµοκρατίας, στο οπόιο θα έπρεπε να υπερβαίνουµε το ατοµικό και να φτάνουµε στο συλογικό µε σύνθεση και συναίνεση, έτσι ώστε στην τελική απόφαση να βλέπουµε όλοι των εαυτό µας. Σε αυτή τη διαδικασία, η ιδιαιτερότητα του κοινού, οικειοποιηµένου µεν, δηµόσιου δε, χώρου, έπαιξε ένα σηµαντικό ρόλο, διαµορφώνοντας τις συµπεριφορές µας. Σε αυτές τις συνθήκες η δηµιουργία άτυπων ιεραρχιών και ανούσιων πολώσεων ήταν αναπόφευκτα προβλήµατα. Δεν είναι καθόλου εύκολο σε συνθήκες οικειοθελούς προσφοράς, όταν κάποιος προσφέρει αντικειµενικά πολύ παραπάνω σε κόπο ή σε χρόνο για το εγχείρηµα, να συνεχίσει να αντιµετωπίζει τους υπόλοιπους ισότιµα, ειδικά όταν αυτό γίνεται µε όρους γειτονιάς και όχι οργάνωσης της Αριστεράς.

Μπορέσαµε να αποφύγουµε µέχρι κάποιο βαθµό όλα τα παραπάνω, αλλά και την εσωστρέφεια που πάντα καιροφυλακτεί να σε καταπιεί, όταν βάζαµε σαφείς στόχους και όταν καταφέρναµε να κοιτάξουµε γύρω µας και να θυµηθούµε για ποιο λόγο βρισκόµασταν εκεί.
Αυτό που συνέβη στην Αγορά από τον Δεκεµβρη του 2006 και χωρίς και εµείς οι ίδιοι να το έχουµε συνείδητοποιήσει, είναι η αµφισβήτηση του σηµερινού µοντέλου οργάνωσης της κοινωνίας και µια προσπάθεια συγκρότησης µιας πειστικής αντιπρότασης στην κλίµακα της γειτονιάς. Μπολιάσαµε το άµεσο αίτηµα µε τον κοινό στόχο και προσπαθήσαµε να τον φέρουµε στο σήµερα ως παράδειγµα. Φαντασιωθήκαµε την ιδανική λειτουργία ενός δηµόσιου χώρου στο επίπεδο της γειτονιάς και προσπαθήσαµε να βάλουµε τα στοιχεία τής πρότασης µας για το µέλλον, στη λειτουργία τού χώρου σήµερα. Το δυσκολο, όµως, σε αυτή τη διαδικασία ήταν να λειτουργούµε χωρίς να ξεχνάµε πως το πρωτεύον είναι να σωθεί το ιστορικό κτίριο και τα χαρακτηριστικά που αυτό φέρει. Ο παραδειγµατικός τρόπος λειτουργίας ήρθε για να υπηρετήσει τον ρόλο µας ως ένα κίνηµα διεκδίκησης µε πολύ συγκεκριµένα αιτήµατα και όχι µε αφορµή την Αγορά να προτείνουµε έναν τρόπο κοινωνικής οργάνωσης.

Σήµερα, τη φράση «Αγορά τής Κυψέλης» µπορεί να τη βρεις σε πάνω από 10.000 καταχωρήσεις στο google, ενώ φιλοξενώντας πλειάδα εικαστικών εκθέσεων, θεατρικών παραστάσεων, συναυλιών και συζητήσεων έχουµε κερδίσει την αναγνωρισιµότητα και την ισχυροποίησή µας, καθώς και την παρουσία τού πρωτότυπου πειράµατός µας σε εφηµερίδες, περιοδικά µέχρι και επιστηµονικά συγγράµµατα.
Σήµερα, δεν είµαστε σε θέση να πούµε πως το πείραµα πέτυχε, µα ξέρουµε πως έχουµε προσπαθήσει πολύ και πως τα επόµενα βήµατά µας είναι αυτά που θα µας κρίνουν. Ήδη το Δηµοτικό Συµβούλιο προχώρησε στη σύσταση διαπαραταξιακής επιτροπής για να µελετήσει την αξιοποίηση της Αγοράς, µε άγνωστες µέχρι στιγµής προθέσεις, και όλοι καταλαβαίνουµε πως οι µέρες που έρχονται δεν θα είναι εύκολες. Σε αυτό το ταξίδι είχαµε πολύ κόσµο στο πλάι µας, µα από αύριο θα χρειαστούµε ακόµα παραπάνω και ακόµα πιο ενεργά. Σε όλη αυτή την προσπάθεια αν κάτι µας καθυσηχάζει είναι πως ανιχνεύσαµε ένα διαφορετικό δρόµο και σίγουρα θα είχαµε πετύχει πολλά αν η Αγορά τής Κυψέλης αποτελούσε ένα κίνητρο, ένα παράδειγµα που θα βρει µιµητές και σ’ άλλες γειτονιές. Για να πάρουµε τις γειτονιές µας στα χέρια µας.

*δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Γαλέρα», τεύχος Οκτωβρίου 2008, http://www.galera.gr

Advertisements

Ενέργειες

Information

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Αρέσει σε %d bloggers: